- جمعه ۱۲ دی ۱۴۰۴
متد آموزش زبان Move برای کودکان
متد Move چه تفاوتها و مزایایی دارد؟
مجموعهٔ Move نخستین بار در بریتانیا طراحی شد و سپس با همکاری متخصصان آموزش زبان در اروپا و شرق آسیا گسترش یافت. طراحان آن معتقد بودند که کتابهای سنتی زبان برای کودکان جذابیت کافی ندارند و بیشتر بر حافظه و تکرار استوارند.
چکیده
مجموعهٔ آموزشی Move یکی از منابع نوین آموزش زبان انگلیسی برای کودکان است که با ترکیبکردن بازی، موسیقی، فعالیتهای گروهی و تمرینهای ارتباطی طراحی شده است. این مجموعه توسط گروهی از متخصصان آموزش زبان کودک در انتشارات معتبر نظیر Cambridge و Macmillan تهیه شده و هدف آن، یادگیری زبان بهصورت طبیعی از طریق تجربهکردن است.
در کتابهای Move، تأکید بر مهارتهای شنیدن و صحبتکردن پیش از نوشتن و خواندن است تا کودک زبان دوم را نیز همانند زبان مادری از طریق ارتباط و تکرار بیاموزد. این روش مبتنی بر اصول روانشناسی یادگیری، نظریهٔ ارتباطی زبان (Communicative Approach) و روش «یادگیری از حرکت و حس» یا TPR است. مقالهٔ حاضر ضمن معرفی ساختار این کتابها، به بررسی اهداف آموزشی، گروه سنی مناسب، روش تدریس، مهارتهایی که تقویت میکند و جایگاه آن در تاریخ آموزش زبان کودکان میپردازد و نشان میدهد چرا Move به یکی از محبوبترین متدهای آموزشی در مدارس و مراکز زبان کودک تبدیل شده است.
دپارتمان زبانهای خارجی مجتمع فنی تهران مجموعه دورههای متد Move را برای کودکان ارائه میدهد. همچنین دورههای Pre-Move برای کودکان روشهای خواندن و نوشتن الفبا و لغات را آموزش میدهند.
کتابهای Move چه هستند؟
مجموعهٔ Move مجموعهای چندسطحی برای آموزش زبان انگلیسی به کودکان ۶ تا ۱۲ساله است. این کتابها بهگونهای طراحی شدهاند که یادگیری را به تجربهای شاد، فعال و معنادار تبدیل کنند. هر سطح از متد Move شامل کتاب دانشآموز (Student’s Book)، کتاب تمرین (Workbook)، فایلهای صوتی، فلشکارتها و کتاب راهنمای معل (Teacher’s Book) است.
در طراحی متد Move، تمرکز اصلی بر حرکت (Action) و تعامل است؛ یعنی آموزش از طریق بازی، آواز، و فعالیتهای فیزیکی. این ویژگی موجب میشود کودک زبان را نه از طریق حفظ لغات، بلکه از طریق استفادهٔ واقعی در موقعیتهای شاد یاد بگیرد. از همینرو نام مجموعه «Move» به معنای «حرکت» انتخاب شده است، زیرا اساس یادگیری در این متد مشارکت و جنبوجوش است.
کتابهای Move برای چه کسانی مناسباند؟
این مجموعه ویژهٔ کودکان در مقطع پیشدبستان تا دبستان طراحی شده است؛ بهویژه کودکانی که هنوز به مرحلهٔ انتزاعی زبان نرسیدهاند و یادگیریشان از طریق حس و تکرار شکل میگیرد. متد Move برای گروههای کلاسی کوچک و متوسط مناسب است، زیرا در فعالیتهای کلاسی تعامل گروهی نقش مهمی دارد.
معلمان زبان در مدارس و آموزشگاههای دوزبانه یا مراکز زبان کودک نیز میتوانند از این مجموعه بهره ببرند. در واقع، Move برای مربیانی طراحی شده که بهدنبال جایگزینی برای روشهای سنتی هستند که مبتنی بر ترجمه و تکرار بودند و میخواهند کلاس را به محیطی شاد و مشارکتی تبدیل کنند.
مجموعهٔ متد Move چه مهارتهایی را تقویت میکند
کتابهای Move تمام مهارتهای زبانی چهارگانه را پوشش میدهند اما با ترتیبی طبیعی.
- شنیدن (Listening) کودک با ترانهها، داستانهای کوتاه و دستورات حرکتی، گوش خود را با صداهای انگلیسی آشنا میکند.
- گفتار (Speaking) از طریق تکرار آهنگین، بازیهای گروهی و مکالمات ساده، زبان گفتاری تقویت میشود.
- خواندن (Reading) پس از شکلگیری درک شنیداری، واژهها بهصورت دیداری معرفی میشوند و کودک با الگوهای ساده خواندن آشنا میشود.
- نوشتن (Writing) در مراحل پایانی هر سطح، تمرینهای نوشتاری کوتاه و خلاقانه ارائه میشود.
متد Move افزونبر این مهارتها، مهارتهای اجتماعی و شناختی را نیز پرورش میدهد، مانند کار گروهی، حل مسئله، حافظهٔ تصویری، و اعتمادبهنفس در بیان ایدهها.
روش تدریس کتابهای Move
روش آموزش Move بر پایهٔ Total Physical Response (TPR) و Communicative Language Teaching (CLT) است. در TPR، معلم از حرکات بدنی برای القای معنی استفاده میکند، مثلاً وقتی میگوید Jump! کودکان واقعاً میپرند و از این طریق معنا را بهصورت تجربهای بدنی میآموزند. این روش حافظهٔ حرکتی را فعال کرده و یادگیری را پایدارتر میکند.
در رویکرد CLT نیز کودک از طریق مکالمه، پرسشوپاسخ، و بازیهای زبانی، ارتباط واقعی برقرار میکند. این دو روش در Move تلفیق شدهاند؛ بهطوریکه هر درس با یک فعالیت حرکتی آغاز، با تمرینهای گروهی ادامه و با مرور خلاقانه (آهنگ یا کاردستی) پایان مییابد.
در راهنمای معلم، هر درس با اهداف زبانی، وسایل مورد نیاز، زمانبندی و نکات مدیریتی همراه است تا مربی بتواند با کمترین تجربه نیز کلاس را بهصورت استاندارد پیش ببرد.
آیا این متد Move سابقهای در آموزش زبان دارد؟
بله، شیوهٔ حرکتی-تعاملی Move بر مبنای دو جریان بزرگ در آموزش زبان شکل گرفته است. یکی روش واکنش کلبدنی (TPR) که در دههٔ ۱۹۷۰ توسط «جیمز اشر» (James Asher)معرفی شد، و دیگری رویکرد ارتباطی (CLT) که در دههٔ ۱۹۸۰ بهوسیلهٔ محققان بریتانیایی و اروپایی گسترش یافت.
TPR از اصول روانشناسی یادگیری زبان مادری الهام گرفته است. همانطور که کودک ابتدا میشنود، عمل میکند و سپس سخن میگوید، در این روش هم زبان دوم از مسیر شنیدن و حرکت آموخته میشود.CLT نیز با تأکید بر کاربرد زبان در موقعیتهای واقعی، محیط کلاس را از حالت ترجمهمحور به ارتباطمحور تبدیل کرد. Moveدر واقع تلفیق عملی این دو نظریه است که در بستر آموزش کودکان بازآفرینی شده است.
آیا Move شیوهای جدید در آموزش زبان است؟
از نظر علمی، Move بر پایهٔ نظریههای شناختهشده بنا شده، اما در کاربرد و طراحی آموزشی، رویکردی نو و بهروز دارد. آنچه Move را جدید میکند، تلفیق رسانههای دیداری، محتوای شنیداری پویا و فعالیتهای چندحسی است. در نسخههای جدید این مجموعه، اپلیکیشنهای تعاملی و فایلهای ویدیویی آموزشی نیز در دسترساند که یادگیری را از محیط کلاس به خانه گسترش میدهند.
ویژگی برجستهٔ Move، استفاده از یادگیری چندوجهی (Multimodal Learning) است؛ یعنی زبان از طریق تصویر، صدا، حرکت و بازی همزمان تقویت میشود. این ویژگی بهخصوص برای کودکان نسل دیجیتال که تمرکز کوتاهمدتتری دارند، بسیار کارآمد است.
ریشه و خاستگاه مجموعهٔ Move
مجموعهٔ Move نخستین بار در بریتانیا طراحی شد و سپس با همکاری متخصصان آموزش زبان در اروپا و شرق آسیا گسترش یافت. طراحان آن معتقد بودند که کتابهای سنتی زبان برای کودکان جذابیت کافی ندارند و بیشتر بر حافظه و تکرار استوارند. هدف Move این بود که زبان را از قالب درس خشک خارج کرده و به تجربهٔ بازی و کشف تبدیل کند.
در این رویکرد، کودک «یادگیرندهٔ فعال» است، نه شنوندهٔ منفعل. او در هر درس با داستانهای کوتاه، شعر، ترانه و نقشآفرینی، در محیطی احساسی و لذتبخش، ساختارهای زبانی را بدون حفظکردن یاد میگیرد. این رویکرد ریشه در نظریات یادگیری سازندهگرا (Constructivism) دارد؛ در آن نظریات یادگیری نتیجهٔ تعامل فعال فرد با محیط است، نه صرفاً دریافت اطلاعات.
چگونگی اجرای مؤثر کتابهای متد Move در کلاس
برای بهرهگیری حداکثری از متد Move، معلم باید به چند نکته توجه کند:
- ایجاد فضای پویا: کلاس باید پرتحرک و مشارکتی باشد. استفاده از موسیقی و حرکت ضروری است.
- تکرار طبیعی: فعالیتها باید چندبار تکرار شوند اما بدون حس فشار یا اجبار؛ تکرار باید در قالب بازی صورت گیرد.
- درگیرکردن همهٔ حواس: از تصاویر، کارتها، عروسکها و اشیای واقعی برای تقویت درک مفاهیم استفاده شود.
- بازخورد مثبت: هر پیشرفت باید تشویق شود تا کودک اعتمادبهنفس زبانی خود را حفظ کند.
- پیوستگی خانه و کلاس: والدین میتوانند از آهنگها و فایلهای صوتی Move در خانه استفاده کنند تا فرایند یادگیری ادامه یابد.
این مجموعه زمانی بیشترین اثر را دارد که یادگیری برای کودک «بازیگونه» و خوشایند باقی بماند.
نمونهٔ ساختار درس در Move
هر درس معمولاً با یک بخش Warm-up آغاز میشود (مثلاً یک آهنگ یا بازی حرکتی). سپس واژگان جدید با تصاویر و حرکات معرفی میشود. در مرحلهٔ بعد، مکالمه یا داستان کوتاهی وجود دارد که زبان هدف را در موقعیت طبیعی نشان میدهد. پس از آن، تمرینهای Listening و Speaking اجرا میشوند و درس با فعالیت خلاقانه مانند رنگآمیزی یا بازی گروهی پایان مییابد.
در پایان هر دو یا سه درس، بخش Review ارائه میشود تا کودک بدون فشار امتحان، آموختهها را مرور کند.
تأثیر روانشناختی و تربیتی مجموعهٔ Move
مطالعات نشان دادهاند کودکانی که با متدهای تعاملی مانند Move آموزش میبینند، نهتنها در زبان، بلکه در اعتمادبهنفس، تمرکز، و روحیهٔ اجتماعی رشد بیشتری دارند. فعالیتهای گروهی موجب افزایش همکاری و احترام متقابل میشود و ترانهها، اضطراب زبانآموزی را کاهش میدهند.
از سوی دیگر، معلمان گزارش دادهاند که در کلاسهای Move رفتار کودکان مثبتتر است، زیرا محیط یادگیری شادیآور است و کودک یاد میگیرد اشتباه بخشی طبیعی از فرایند یادگیری است.
جمعبندی
کتابهای متد Move ترکیبی از آموزش علمی و تجربهٔ شاد یادگیری هستند. این مجموعه با تلفیق حرکت، موسیقی و ارتباط واقعی، فراتر از آموزش زبان عمل میکند و به پرورش تفکر، خلاقیت و تعامل اجتماعی کودکان کمک میکند Move با تکیه بر روشهای TPR و CLT، یادگیری را از حالت ایستا و تکراری به فرایندی پویا و لذتبخش تبدیل کرده است. این کتابها نهتنها برای آموزشگاههای زبان بلکه برای مدارس دوزبانه و حتی والدینی که میخواهند در خانه با فرزندان خود کار کنند، انتخابی ارزشمندند.
در مقایسه با متدهای سنتی، متدMove یادگیری را به فرایندی طبیعی نزدیکتر میکند و زبان را به ابزاری برای بازی و ارتباط بدل میسازد. اگر هدف از آموزش زبان، ارتباط، خلاقیت و اعتمادبهنفس است، مجموعهٔ Move دقیقاً در همین مسیر حرکت میکند؛ روشی که نهفقط زبان، بلکه شادی و کنجکاوی را نیز به کلاس میآورد.
دپارتمان زبانهای خارجی مجتمع فنی تهران مجموعه دورههای متد Move را برای کودکان ارائه میدهد. همچنین دورههای Pre-Move برای کودکان روشهای خواندن و نوشتن الفبا و لغات را آموزش میدهند.
در دنیای کسبوکار امروز، تحصیلات دانشگاهی برای حفظ ارزش شما بهعنوان نیروی کار بااستعداد و کارآمد کافی نیستند. برای اینکه مزیت رقابتی شخصی خود را حفظ کنید، باید بر آموزش مستمر و مادامالعمر خود سرمایهگذاری کنید. خانواده بزرگ مجتمع فنی تهران هرساله به هزاران نفر کمک میکند تا در مسیر شغلی خود پیشرفت کنند.
اگر شاغل هستید و وقت ندارید در دورههای آموزشی حضوری شرکت کنید، مجتمع فنی تهران گزینههایی عالی برای آموزش مجازی، آنلاین، آفلاین و ترکیبی ارائه میدهد. با شرکت در دورههای کوتاهمدت مجتمع فنی تهران و دریافت مدارک معتبر و بینالمللی میتوانید با اعتماد به نفس مسیر ترقی را طی کنید و در سازمان خود به مهرهای ارزشمند تبدیل شود.
منبع: elipublishing
مترجم: بهناز دهکردی
پرسشهای متداول
کتابهای Move برای چه گروه سنی مناسباند؟
این مجموعه ویژهٔ کودکان ۶ تا ۱۲ سال است، اما در کلاسهای پیشدبستانی نیز میتوان از سطوح آغازین آن بهره گرفت. ساختار تصویری و موسیقایی آن برای این بازهٔ سنی مناسب است.
آیا میتوان کتابهای Move را در خانه آموزش داد؟
بله، بسیاری از والدین از نسخههای دیجیتال و فایلهای صوتی برای تمرین در خانه استفاده میکنند. بااینحال، حضور معلم یا راهنمایی متخصص میتواند کیفیت یادگیری را افزایش دهد.
تفاوت متد Move با سایر مجموعههای کودک مثل Family and Friends چیست؟
Move تمرکز بیشتری بر حرکت، موسیقی و بازی دارد و ساختارش کمتر مبتنی بر کتاب درسی و بیشتر بر تجربه است. درحالیکه Family and Friends بر ساختار گرامری و تمرینهای نوشتاری تأکید دارد.
آیا Move برای یادگیری زبان دوم در مدارس ایران مناسب است؟
بله، زیرا ساختار آن نیاز به تسلط قبلی ندارد و از روشهای چندحسی استفاده میکند. در کلاسهای مدارس دوزبانه یا آموزشگاههای کودک، این مجموعه میتواند مفید باشد، زیرا مهارت گفتاری و شنیداری را در اولویت قرار دهد.
